Strona znormalizowana i arkusz wydawniczy: jak liczyć i formatować maszynopis

Kiedy wysyłasz maszynopis do wydawnictwa, ocenia się go, zanim ktokolwiek przeczyta pierwsze zdanie: po objętości i po tym, jak wygląda na stronie. Ani jedno, ani drugie nie jest kwestią gustu. Polska branża wydawnicza posługuje się wspólną miarą, stroną znormalizowaną i arkuszem wydawniczym, a obie liczy się w jednej jednostce: w znakach ze spacjami.

Dlaczego wydawnictwa liczą znaki, a nie strony

Liczba stron zależy od kroju pisma, marginesów, interlinii i formatu. Ta sama powieść może zająć 280 stron w jednym układzie i 400 w innym. Liczba znaków pozostaje taka sama bez względu na formatowanie, dlatego jest jedyną wielkością, którą wszyscy mogą porównać.

Strona znormalizowana to 1800 znaków ze spacjami i znakami interpunkcyjnymi. Miara pochodzi z czasów maszyny do pisania: 30 wierszy po 60 znaków, z podwójną interlinią. Arkusz wydawniczy to w prozie 40 000 znaków ze spacjami, czyli około 22 stron znormalizowanych. W arkuszach liczy się objętość książki, honoraria i stawki za redakcję czy korektę.

Jak powinien wyglądać maszynopis

Nie ma jednego obowiązującego szablonu, a wydawnictwa często podają własne wymagania. Dziś strona znormalizowana to przede wszystkim jednostka rozliczeniowa, a nie przepis na formatowanie. Poniższe ustawienia są najczęściej spotykaną podstawą i rzadko okażą się złym wyborem:

Na pierwszej stronie umieść imię i nazwisko, dane kontaktowe oraz objętość tekstu w znakach ze spacjami. Tytuł stoi niżej, a pod nim zaczyna się pierwszy rozdział.

Jak policzyć objętość

Nie musisz niczego przeformatowywać, żeby poznać objętość maszynopisu. Wystarczy liczba znaków ze spacjami, którą pokazuje każdy program do pisania. Podziel ją przez 1800, a otrzymasz liczbę stron znormalizowanych; podziel przez 40 000, a otrzymasz liczbę arkuszy wydawniczych.

Typowa objętość różni się w zależności od gatunku: fantastyka i powieść historyczna bywają dłuższe, książki dla młodszych czytelników znacznie krótsze. Wiele wydawnictw podaje w wymaganiach minimalną lub maksymalną objętość w znakach albo arkuszach. Sprawdź je, zanim wyślesz tekst, i porównaj swój maszynopis z podobnymi debiutami z ostatnich lat.

Kiedy te miary mają znaczenie

• Propozycje wydawnicze: redakcje czytają dziesiątki maszynopisów tygodniowo. Znajomy format pozwala skupić się na Twoim tekście, a nie na jego wyglądzie.
• Konkursy literackie i stypendia: regulaminy często ograniczają objętość zgłoszenia w znakach lub stronach znormalizowanych i określają formatowanie.
• Redakcja, korekta i przekład: stawki w Polsce ustala się zwykle za stronę znormalizowaną albo za arkusz wydawniczy.
• Planowanie: znając objętość w arkuszach, łatwiej oszacujesz czas pracy, koszty redakcji i grubość przyszłej książki.

Podczas pisania format nie ma żadnego znaczenia. Pisz w widoku, w którym najlepiej Ci się myśli, a formatuj dopiero wtedy, gdy przygotowujesz tekst do wysłania.

Błędy, które zdradzają amatora

• Podawanie liczby stron z edytora. Zależy od kroju, marginesów i interlinii i niewiele mówi o objętości.
• Liczenie znaków bez spacji. Strona znormalizowana i arkusz wydawniczy liczą znaki ze spacjami.
• Ozdobne kroje pisma i kolory. Stronę ma nieść Twój głos, a nie czcionka.
• Justowanie tekstu. Maszynopis to nie złożona książka; tekst wyrównany do lewej łatwiej czytać i redagować.
• Puste wiersze między wszystkimi akapitami. Akapity zaznaczaj wcięciem, a pusty wiersz zostaw na zmianę sceny.
• Podwójne spacje po kropce. Nawyk z czasów maszyny do pisania, który redakcja i tak usunie.

Najczęstsze pytania

Ile znaków ma strona znormalizowana?

1800 znaków ze spacjami i znakami interpunkcyjnymi, czyli 30 wierszy po 60 znaków. Aby policzyć strony znormalizowane, podziel łączną liczbę znaków ze spacjami przez 1800.

Ile znaków ma arkusz wydawniczy?

W prozie 40 000 znaków ze spacjami, co odpowiada mniej więcej 22 stronom znormalizowanym. Maszynopis liczący 400 000 znaków ze spacjami to 10 arkuszy wydawniczych.

Czy te zasady dotyczą książek wydawanych samodzielnie?

Formatowanie maszynopisu dotyczy tylko tekstów wysyłanych do wydawnictw, konkursów czy redaktorów. Książka wydawana w self-publishingu jest składana do druku lub jako e-book, z własnym formatem, krojami i układem. Miary objętości przydadzą Ci się jednak zawsze, na przykład przy wycenie redakcji i korekty.