Roman Dosyası Nasıl Hazırlanır: Yayınevine Gönderilecek Biçim ve Uzunluk

Bir yayınevine dosya gönderdiğinizde el yazmanız, kimse tek bir cümlesini okumadan değerlendirilir: uzunluğuyla ve sayfada nasıl göründüğüyle. İkisi de zevk meselesi değildir. Türkiye'de yayınevleri, İngilizce konuşulan ülkelerdeki gibi ayrıntılı tek bir kurala bağlı değildir; ama ortak bir alışkanlık vardır: A4 sayfa, Times New Roman, 12 punto, 1,5 satır aralığı. Uzunluğu ölçmenin en güvenilir birimi ise sözcük sayısıdır.

Neden sayfa değil, sözcük saymak daha güvenilir?

Sayfa sayısı yazı tipine, kenar boşluklarına, satır aralığına ve kesim boyutuna bağlıdır. Aynı roman bir düzende 280, başka bir düzende 400 sayfa tutabilir. Sözcük sayısı ise biçimlendirme ne olursa olsun aynı kalır; bu yüzden herkesin karşılaştırabileceği tek sayıdır. Türkiye'de pek çok yayınevi dosya koşullarında A4 sayfa sayısından söz eder; bu durumda iki sayıyı da verebilirsiniz, ama sayfa sayısını her zaman aşağıdaki standart biçimle hesaplayın.

Alışılmış dosya biçimi neye benzer?

Tek ve resmî bir şablon yoktur ve yayınevleri zaman zaman küçük farklılıklar ister. Aşağıdaki ayarlar yaygın temel çizgidir ve onlarla nadiren yanılırsınız:

İlk sayfa genellikle adınızı, iletişim bilgilerinizi, kitabın türünü ve yaklaşık sözcük sayısını taşır. Başlık onun altında ya da ayrı bir kapak sayfasında yer alır, ardından bölüm başlar. Dosyayı gönderirken yayınevinin istediği her şeyi, örneğin sinopsisi ve kısa yazar özgeçmişini, kendi koşullarında belirttiği biçimde ekleyin.

Uzunluğunuzu saymak

Yazma programınızın sözcük sayısını kullanın ve ön yazınızda en yakın bine yuvarlayın. Kimse tam sayıyı beklemez; “yaklaşık 92.000 sözcük” bir editörün görmek istediği şeyin ta kendisidir.

Tipik aralıklar türe göre değişir. Yetişkinlere yönelik romanların çoğu 70.000 ile 100.000 sözcük arasına düşer; ilk edebi ve popüler romanlar çoğu zaman 80.000 ile 95.000 civarındadır; fantastik ve bilimkurgu daha uzun, çocuk kitapları çok daha kısadır. Başvurmak istediğiniz yayınevinin hangi kitapları yayımladığına ve yakın zamanda çıkmış benzer ilk romanların nasıl göründüğüne bakın.

Biçim ne zaman önemlidir?

• Yayınevlerine ve ajanslara başvurular: editörler haftada yüzlerce sayfa okur. Tanıdık bir biçim, onların yazınıza odaklanmasını sağlar.
• Yarışmalar ve burslar: başvuru koşulları çoğu zaman uzunluğu sözcük ya da sayfa sayısıyla sınırlar ve biçimlendirmeyi belirtir.
• Editörler ve düzeltmenler: serbest çalışanların ücretleri çoğu zaman sözcük ya da sayfa başına verilir ve editörler standart bir düzende en hızlı çalışır.

Taslak yazarken biçimin hiçbir önemi yoktur. Düşünmenize hangi görünüm yardım ediyorsa onda yazın; göndermeye hazır olduğunuzda biçimlendirin.

Bir başvuruyu amatör gösteren hatalar

• Uzunluğu belirsiz bırakmak. “Kalın bir roman” değil, sözcük sayısı ya da standart biçimdeki sayfa sayısı yazın.
• Süslü yazı tipleri ya da renkler. Sayfayı yazı tipi değil, sesiniz taşımalıdır.
• Kitap gibi dizilmiş bir dosya. El yazması basılmış bir kitap değildir; A5 sayfalar, sütunlar ya da süslü bölüm başları okumayı ve redaksiyonu zorlaştırır.
• Her paragraftan sonra boş satır. Bunun yerine paragrafları girintileyin ve boş satırları sahne ayraçlarına ayırın.
• Noktadan sonra iki boşluk. Daktilo döneminden kalan ve bugünün editörlerinin sildiği bir alışkanlık.

Sıkça sorulan sorular

Times New Roman mı, Arial mı kullanmalıyım?

İkisi de kabul görür. Times New Roman daha yaygın tercihtir. Yayınevi dosya koşullarında bir tercih belirtiyorsa ona uyun.

Bir roman kaç sözcüktür?

Yetişkinlere yönelik romanların çoğu 70.000 ile 100.000 sözcük arasındadır ve tür büyük fark yaratır. Fantastik romanlar çoğunlukla daha uzun, çocuk kitapları çok daha kısadır.

Bu biçim kendi kendine yayımlanan kitaplar için de geçerli mi?

Hayır. Bu biçim başvurular içindir. Kendi kendine yayımlanan bir kitap, kendi kesim boyutu, yazı tipleri ve sayfa düzeniyle baskı ya da e-kitap için dizilir.