Boekgenres uitgelegd: een gids voor auteurs

Veel auteurs beginnen aan een boek zonder aan het genre te denken, en tijdens het schrijven is dat prima. Maar zodra het manuscript bij een uitgeverij of een webwinkel belandt, is de vraag onvermijdelijk: waar hoort dit boek in de kast? Wie die vraag helder kan beantwoorden, maakt het iedereen makkelijker om het boek bij de juiste lezers te krijgen.

Dit artikel behandelt de grote fictiegenres, ruimt een paar veelvoorkomende misverstanden op en laat zien waar de indeling in de praktijk telt.

Wat een genre is, en wat niet

Een genre groepeert boeken die vergelijkbare verwachtingen wekken: over het soort spanning, de setting, het einde. Een romance belooft dat de liefdesrelatie centraal staat en goed afloopt. Een detective belooft een misdaad en de oplossing ervan. Genres zijn minder hokjes dan afspraken tussen een boek en zijn lezers.

De belangrijkste fictiegenres

De grenzen zijn poreus, en veel succesvolle boeken mengen genres. Romantasy bijvoorbeeld combineert fantasy met een liefdesverhaal dat even zwaar weegt als de wereld en haar conflict. Voor de precieze grens tussen twee van de grootste genres zie je Detective of thriller.

Subgenres: waar lezers echt zoeken

Het hoofdgenre vertelt een lezer naar welk deel van de winkel die moet lopen. De meeste lezers zoeken nauwer. Een liefhebber van cosy crime pakt niet vanzelf een rauwe politieroman, en wie space opera leest, zoekt niet per se een dystopie. Subgenres bundelen heel specifieke verwachtingen over toon, duisternis, tempo en einde.

Voor jou betekent dat: ken je subgenre en de conventies ervan. Je hoeft ze niet allemaal te volgen, maar je moet weten welke je breekt en waarom. Een nuttige oefening is twee of drie recente titels noemen waarnaast je boek zou kunnen liggen. Uitgeverijen vragen in een begeleidende brief precies naar die vergelijkingstitels.

Waarom de indeling ertoe doet

Genre is geen formaliteit. Op verschillende momenten bepaalt het of je boek überhaupt gevonden wordt:

• Uitgeverijen en agenten: uitgeverijen en hun imprints hebben een eigen fonds, en agenten vertegenwoordigen bepaalde genres. Een inzending die haar genre niet duidelijk noemt, komt bij de verkeerde persoon of bij niemand terecht. Zie een synopsis schrijven voor de documenten die erbij horen.
• Boekhandel en bibliotheken: in het Nederlandse taalgebied krijgt elk boek een NUR-code, die de uitgever bij de aanmelding van de titel opgeeft, bijvoorbeeld 301 Literaire roman, novelle, 332 Thriller of 343 Romantiek. Internationaal wordt steeds vaker het Thema-schema gebruikt. Die codes bepalen waar een boek staat en hoe het in catalogi verschijnt.
• Webwinkels: bol.com, Amazon, Apple Books, Kobo en andere delen boeken in categorieën en subcategorieën in. Geef je in eigen beheer uit, dan kies je die categorieën en trefwoorden zelf. Een te brede categorie maakt een boek onzichtbaar; de verkeerde levert teleurgestelde recensies op.
• Omslag en flaptekst: lezers herkennen een genre in seconden aan kleur, letter en beeld. Een omslag dat een ander genre belooft dan de inhoud, trekt het verkeerde publiek.

Veelgemaakte fouten bij de indeling

• Alles willen zijn. ‘Een romantische fantasythriller met detective-elementen voor alle leeftijden’ klinkt royaal, maar vertelt niemand waar het boek hoort. Noem één hoofdgenre en hooguit één bepalende mengvorm.
• Leeftijdscategorie en genre verwarren. Een boek YA noemen zegt nog niet wat voor verhaal het vertelt.
• Alleen op setting indelen. Een roman die in de middeleeuwen speelt, is niet vanzelf een historische roman als eigenlijk het liefdesverhaal of de misdaad het verhaal drijft.
• Je verstoppen voor het etiket. Sommige auteurs noemen een genreroman literair omdat dat veiliger voelt. Niemand heeft er iets aan: de juiste lezers vinden hem niet, en de verkeerde leggen hem teleurgesteld weg.
• Categorieën kiezen om weinig concurrentie. Een kleine, slecht passende winkelcategorie levert misschien snel een bestsellerlabel op, maar ook lezers met de verkeerde verwachtingen.

Mengvormen en nieuwe etiketten

Genres ontwikkelen zich. Nieuwe etiketten ontstaan meestal waar lezers steeds naar een bepaalde mix zoeken, zoals romantasy, cosy fantasy of klimaatfictie. In het Nederlandse taalgebied zijn ook etiketten als ‘feelgoodroman’ en ‘literaire thriller’ ingeburgerd. Sommige van die etiketten worden winkelcategorieën; andere blijven trefwoorden in webwinkels en op sociale media. Het loont om ze te kennen, omdat je er in je flaptekst en trefwoorden lezers mee bereikt die een hoofdgenre alleen zou missen. De formele indeling blijft echter je hoofdgenre.

Het genre van je eigen boek vinden

Twijfel je, begin dan niet bij setting of personages. Begin bij de kern: wat is de centrale vraag van je boek, en hoe moet de lezer zich aan het eind voelen? Staat het liefdesverhaal centraal, dan is het een romance, ook als er een moord gebeurt. Staat de moord centraal, dan is het een detective, ook als twee personages verliefd worden.

Veelgestelde vragen

Hoeveel boekgenres zijn er?

Er is geen vast aantal. De meeste overzichten noemen acht tot twaalf grote fictiegenres, met tientallen subgenres eronder en steeds nieuwe mengvormen.

Is young adult een genre?

Nee. Young adult is een leeftijdscategorie, vooral gericht op tieners. Daarbinnen vind je elk genre, van fantasy tot thriller.

Kan mijn boek bij meer dan één genre horen?

Ja, veel boeken mengen genres. Voor uitgeverijen, boekhandels en webwinkels noem je toch één hoofdgenre, zodat duidelijk is waar het boek als eerste gezocht wordt.